Ορθορεξία και ανορεξία την περίοδο των Χριστουγέννων

Για άτομα που παλεύουν με ορθορεξία ή ανορεξία, οι γιορτές δεν είναι απλώς μια περίοδος με περισσότερο φαγητό. Είναι μια περίοδος όπου η καθημερινή ρουτίνα αλλάζει, τα πλαίσια χαλαρώνουν και η ανάγκη για έλεγχο συχνά εντείνεται. Μαζί της εμφανίζονται άγχος, εσωτερική ένταση και αυξημένη αυτοκριτική.

Τα γιορτινά τραπέζια, οι κοινωνικές συναναστροφές και η αυξημένη εστίαση στο φαγητό μπορούν να ενεργοποιήσουν βαθύτερους μηχανισμούς άμυνας. Εκεί όπου για τους περισσότερους το φαγητό συνδέεται με μοίρασμα και απόλαυση, για κάποιους γίνεται πηγή φόβου και πίεσης.

Όταν το «σωστό» φαγητό γίνεται πηγή άγχους

Στην ορθορεξία, η ενασχόληση με το καθαρό, υγιεινό ή επιτρεπτό φαγητό μπορεί να ενταθεί τις γιορτές. Η απόκλιση από τους προσωπικούς κανόνες συχνά βιώνεται ως απειλή. Μπορεί να συνοδεύεται από έντονες ενοχές, φόβο απώλειας ελέγχου ή ανάγκη αποκατάστασης μέσω αυστηρότερων περιορισμών.

Στην ανορεξία, τα γιορτινά τραπέζια συχνά ενεργοποιούν την ανάγκη για περιορισμό, αποφυγή ή αυξημένο έλεγχο των ποσοτήτων. Η παρουσία άλλων ανθρώπων και τα βλέμματα γύρω από το φαγητό μπορεί να είναι ιδιαίτερα φορτισμένα και να ενισχύουν το άγχος και την εσωτερική σύγκρουση.

Και στις δύο περιπτώσεις, το φαγητό παύει να αφορά τη θρέψη και μετατρέπεται σε πεδίο ελέγχου, ασφάλειας και αυτοαξιολόγησης.

Η τελειότητα ως παγίδα τις γιορτές

Η περίοδος των γιορτών συνοδεύεται συχνά από άτυπες αλλά ισχυρές προσδοκίες. Να φας σωστά. Να δείχνεις καλά. Να μη χάσεις τον έλεγχο. Για άτομα με ορθορεξία ή ανορεξία, αυτές οι προσδοκίες ενισχύουν τον εσωτερικό διάλογο τελειότητας και κάνουν τη χαλάρωση να μοιάζει επικίνδυνη.

Η ανάγκη να γίνουν όλα τέλεια συχνά δεν προσφέρει ασφάλεια. Αντίθετα, αυξάνει την πίεση και την απόσταση από τις πραγματικές ανάγκες του σώματος και της ψυχής.

Μερικές σκέψεις που μπορούν να λειτουργήσουν υποστηρικτικά είναι οι εξής:
Δεν χρειάζεται κάθε επιλογή να είναι σωστή για να είναι επαρκής.
Η αίσθηση ασφάλειας δεν χτίζεται μόνο μέσα από τον έλεγχο.
Το άγχος γύρω από το φαγητό δείχνει πίεση, όχι αποτυχία.
Η απόσταση από το τέλειο μπορεί να είναι πιο προστατευτική από όσο φαίνεται.

Μια πιο ανθρώπινη προσέγγιση στις γιορτές

Οι γιορτές δεν χρειάζεται να μετατραπούν σε δοκιμασία αυτοελέγχου. Δεν χρειάζεται να είναι ιδανικές για να είναι διαχειρίσιμες. Το να αναγνωρίσει κανείς πότε η ανάγκη για έλεγχο γίνεται βαριά και εξαντλητική αποτελεί ήδη ένα σημαντικό βήμα.

Η κατανόηση, η αυτοσυμπόνια και η αποδοχή των δυσκολιών δεν σημαίνουν παραίτηση. Σημαίνουν φροντίδα. Και όταν αυτή η διαδικασία μοιάζει δύσκολη ή μοναχική, υπάρχει ο χώρος της ψυχοθεραπείας. Ένας ασφαλής χώρος όπου μπορεί κανείς να μιλήσει για το φαγητό, τον έλεγχο και το άγχος χωρίς κριτική και χωρίς πίεση.