Οι αντρικές φιλίες κουβαλούν μια δυσκολία που σπάνια ομολογείται. Για κάθε άντρα που έχει έναν πραγματικό φίλο, πολλοί περισσότεροι – αν μιλήσουν ειλικρινά – ξέρουν πως δεν έχουν κανέναν που να στέκεται στο ύψος αυτής της λέξης. Η δυσκολία δεν είναι προσωπικό τους ελάττωμα. Αντιθέτως, εδράζεται συχνά σε μια σύγκρουση ανάμεσα στο πρότυπο του «σωστού άντρα» και στις απαιτήσεις της βαθιάς φιλίας. Το πρώτο ζητά σκληρότητα, επαγρύπνηση και μια μόνιμη ετοιμότητα για “δράση”. Η δεύτερη απαιτεί το αντίθετο: αμοιβαία ευαλωτότητα και χώρο για αλήθειες που κατακρημνίζουν το προσωπείο που φοράμε στην υπόλοιπη ζωή μας. Σε μια παρέα, οι άντρες μπορούν να μιλήσουν άνετα για ματς, κινητήρες, δείκτες χρηματιστηρίου, πολιτική κλπ. Όλα αυτά έχουν τη γοητεία τους αλλά δεν αρκούν για να δομήσουν μια σχέση που θα σε κρατήσει όρθιο όταν περνάς κρίση. Η σύνδεση δημιουργείται τη στιγμή που κάποιος ανοίγεται και μιλά για τα όνειρά του, για τις αγάπες της ζωής του ή όταν παραδέχεται πως δεν αντέχει, ότι φοβάται ή ότι τα θαλάσσωσε, όταν σπάει η όψη του ανεπηρέαστου και βγαίνει στην επιφάνεια ο άνθρωπος. Εκεί γεννιέται μια σχέση που δεν στηρίζεται σε επιτεύγματα, εγωισμούς και ανάγκη για θαυμασμό αλλά στη διάθεση να μοιραστείς τα συναισθήματά σου με ειλικρίνεια.

Από πολύ νωρίς, οι άντρες μαθαίνουν ότι η τρυφερότητα σε εκθέτει, ότι το δάκρυ είναι απαγορευμένο, ότι η ήττα πρέπει να καταπίνεται σιωπηλά και ότι ο άντρας πρέπει να τα διαχειρίζεται όλα στωικά και να είναι ο πυλώνας των υπολοίπων. Έτσι, πολλοί μένουν οχυρωμένοι, αφοσιωμένοι στην υπεράσπιση μιας εικόνας που δεν διάλεξαν ποτέ συνειδητά. Καθώς όμως η τρυφερή κι ευάλωτη πλευρά υπάρχει σε όλα τα ανθρώπινα πλάσματα, η ιστορία μάς δείχνει ότι οι άντρες έβρισκαν διαχρονικά άλλους τρόπους να διοχετεύουν τα κομμάτια του εαυτού τους που ασφυκτιούσαν μέσα στο κοστούμι της σκληρότητας που τους φόρεσε η κοινωνία. Αμέτρητα έργα τέχνης, υπέροχοι πίνακες που απεικονίζουν από την αγωνία και την φρίκη του πολέμου μέχρι τις πιο λεπτές πτυχές ενός όμορφου φρούτου, μουσικά αριστουργήματα, ποιήματα και γλυπτά που μεταδίδουν τα συναισθήματα των δημιουργών τους γεμάτα λεπτότητα και κατανόηση για την πολυπλοκότητα της ανθρώπινης κατάστασης. Το δυναμικό λοιπόν υπάρχει, άσχετα από την καταπίεσή του από την κοινωνική δομή.

Θα ήταν πολύ όμορφο και ιδιαίτερα χρήσιμο να βρεθούν απλές, σχεδόν τελετουργικές αφορμές για να ανοίγουν οι ρωγμές. Μια παρέα που συναντιέται σταθερά για να συζητήσει ειλικρινά και εμπιστευτικά, δύο – τρεις ερωτήσεις που δίνουν έναυσμα να ανοιχτούν τα μέλη χωρίς χλευασμό όπως «πότε δυσκολεύτηκες πραγματικά τελευταία;» ή «τι θα έλεγες αν ήσουν βέβαιος ότι δεν θα σε κρίνουμε;» θα μπορούσαν να κάνουν θαύματα για την ψυχική κατάσταση των μελών της. Σε πολλούς αυτό θα ακουστεί αστείο, παράταιρο ή περιττό. Αν έδινε, όμως, έστω σε λίγους την ευκαιρία να ρίξουν την πανοπλία, θα είχε ήδη κάνει τη δουλειά του. Η ανδρεία εδώ δεν θα ήταν να αντέχεις τα βάρη της ζωής ολομόναχος αλλά να επιτρέπεις να σε δουν για όλα όσα είσαι και να τολμάς να δεχτείς βοήθεια και στήριξη χωρίς να το αισθάνεσαι ως υποτιμητικό για τον ανδρισμό σου. Αν και οι αντρικές φιλίες είναι δύσκολες, όσο προχωρούν τα χρόνια βελτιώνονται. Όσο η ευαισθητοποίηση για την ψυχική υγεία αυξάνεται και το «είμαι εντάξει» παύει να είναι η υποχρεωτική στολή κάθε άνδρα, η απόσταση ανάμεσά τους μικραίνει. Κι εκεί που μέχρι πρόσφατα υπήρχε μόνο σιωπή – συχνά ανταγωνιστική, μπορεί σταδιακά να ανοίγουν όλο και περισσότερες ευκαιρίες για ειλικρινή διάλογο που παρηγορεί, εκμυστηρεύσεις που ανακουφίζουν, παρουσία που στηρίζει αντί να κατακρίνει. Η ευαλωτότητα δεν αναιρεί τη δύναμη, την ολοκληρώνει. Ίσως το πιο αποτελεσματικό πράγμα που μπορεί να κάνει ένας άντρας για να πάψει να νιώθει μόνος είναι να πει την πρώτη δύσκολη αλήθεια. Τότε θα καταλάβει πόσο μοιάζει τόσο στον πόνο όσο και στη χαρά με τους υπολοίπους. Από εκεί μπορεί να ανθίσει σταδιακά μια σχέση που πραγματικά αξίζει να λέγεται φιλία.