Η κριτική ποτέ δεν είναι εύκολη. Το να μάθουμε ότι οι άλλοι μας θεωρούν ανόητους, δυσάρεστους, βαρετούς ή ανάξιους είναι μια από τις πιο σκληρές εμπειρίες της ζωής. Κι όμως, το πόσο βαθιά μας πληγώνει η κριτική εξαρτάται συχνά από κάτι που έχει τις ρίζες του πολύ πίσω στον χρόνο – στην ποιότητα της αγάπης που λάβαμε στα πρώτα μας χρόνια. Ένα παιδί έρχεται στον κόσμο χωρίς να ξέρει αν έχει το δικαίωμα να υπάρχει. Είναι το βλέμμα, η αποδοχή, η τρυφερότητα ενός φροντιστή που του μαθαίνει ότι είναι ευπρόσδεκτο, ότι αξίζει χώρο και ζωή. Όταν ένα παιδί μεγαλώσει χωρίς αυτό το δίχτυ προστασίας, κουβαλάει μέσα του μια τεράστια – συχνά ασυνείδητη – αμφιβολία: «Αξίζω να υπάρχω;». Και τότε, κάθε κριτική, ακόμη και η πιο μικρή, αγγίζει μια πληγή που αιμορραγεί.

Η δύναμη αυτού του πρώτου βλέμματος είναι ανεκτίμητη. Είναι σαν να δανειζόμαστε τα μάτια του γονιού μας για να μάθουμε ποιοι είμαστε. Αν αυτά τα μάτια μάς κοιτούν με θαυμασμό, υπομονή και αγάπη, χτίζουμε μέσα μας έναν καθρέφτη γεμάτο καλοσύνη. Αν όμως το βλέμμα ήταν ψυχρό, απορριπτικό ή απόν, τότε μένει μέσα μας μια κενή, σκληρή εικόνα του εαυτού μας που τρέμει μπροστά στην παραμικρή αρνητική κρίση. Για να μάθουμε να υπάρχουμε με συμπόνια για τον εαυτό μας, χρειαζόμαστε πρώτα κάποιον να μας έχει δείξει αυτή τη συμπόνια μέσα από τον τρόπο που μας κοιτά. Όσοι μεγάλωσαν στερημένοι συναισθηματικά, συχνά αναζητούν λαίμαργα την επιβεβαίωση του κόσμου, πιστεύοντας ότι η αναγνώριση, η φήμη ή η επιτυχία θα γιατρέψουν το κενό. Μα η ψυχή που πεινά για αγάπη δεν χορταίνει με χειροκροτήματα. Γιατί πάντα θα υπάρχουν φωνές που απορρίπτουν, που κρίνουν, που πληγώνουν και αυτές οι φωνές ηχούν μέσα τους πολύ δυνατότερα απ’ όσες τους στηρίζουν.

Η κριτική για κάποιους είναι απλώς μια υπενθύμιση ότι κάτι δεν πήγε καλά στη δουλειά ή στο αποτέλεσμα που παρουσίασαν. Ίσως η παρουσίαση δεν ήταν αρκετά καλή ή καθυστέρησαν λίγο παραπάνω από τον προκαθορισμένο χρόνο για ένα καθήκον ή ξέχασαν να κάνουν κάποια δουλειά στο σπίτι. Για άλλους, είναι σαν να ξαναζούν την πρώτη τους εγκατάλειψη, σαν να επιστρέφουν σε εκείνη τη στιγμή που ήταν αβοήθητοι και κάποιος σήκωσε το βλέμμα από πάνω τους γεμάτος απογοήτευση, αδιαφορία ή έφυγε μακριά τους φωνάζοντας και προκαλώντας τρόμο. Δεν απορρίπτεται μόνο η πράξη τους· απορρίπτονται αυτόματα οι ίδιοι, ολόκληροι, όπως τότε που ήταν ανυπεράσπιστα παιδιά στα χέρια κακοποιητικών ανθρώπων. Μα το να κατανοήσουμε και να βιώσουμε αυτή τη ρίζα του πόνου μας είναι βαθιά απελευθερωτικό. Να μάθουμε να ξεχωρίζουμε τη σημερινή κριτική από την παλιά πληγή. Να στραφούμε εκεί όπου ανήκει πραγματικά η θλίψη μας: όχι στον σημερινό επικριτή αλλά στον γονιό που κάποτε μας έπεισε πως δεν μας άξιζε να ζούμε όπως όλοι οι άνθρωποι. Και τότε μπορούμε να αρχίσουμε να ξαναχτίζουμε μέσα μας έναν νέο, πιο δίκαιο καθρέφτη και να γιατρέψουμε τα τραύματά μας. Έναν καθρέφτη που θα μας δείχνει την αλήθεια που έπρεπε να ξέρουμε από την αρχή. Να μας ψιθυρίζει βαθιά μέσα μας ότι η ύπαρξή μας δεν χρειάζεται άδεια από κανέναν· είναι ένα αναφαίρετο δικαίωμα που κουβαλάμε από την πρώτη μας ανάσα και που κανείς δεν μπορεί πια να μας στερήσει.