Όταν ο χωρισμός συναντά την εφηβεία

Ο χωρισμός των γονιών στην εφηβεία δεν είναι απλώς μια αλλαγή στο οικογενειακό περιβάλλον· είναι μια εμπειρία που συμβαίνει την ίδια στιγμή που ο έφηβος προσπαθεί να χτίσει ποιος είναι. Σε αυτή τη φάση, δεν είναι πια παιδί που εξαρτάται ολοκληρωτικά, αλλά ούτε και ενήλικας που μπορεί να αποστασιοποιηθεί πλήρως. Βρίσκεται κάπου ενδιάμεσα και αυτό το «ενδιάμεσο» γίνεται πολύ πιο έντονο όταν το σπίτι αλλάζει μορφή.

Όταν ο έφηβος προσπαθεί να προστατεύσει και τους δύο γονείς

Θυμάμαι έναν έφηβο 15 ετών που μου είπε: «Όταν είμαι με τον μπαμπά είμαι πιο ήρεμος, αλλά δεν λέω πολλά για τη μαμά. Και όταν είμαι με τη μαμά, προσέχω να μη φανεί ότι μου λείπει ο μπαμπάς». Το έλεγε σαν να περιγράφει κάτι φυσιολογικό, σαν έναν άγραφο κανόνα που έμαθε να ακολουθεί για να μη δημιουργούνται εντάσεις. Και εκεί φαίνεται κάτι πολύ χαρακτηριστικό: ο έφηβος αρχίζει να «διαβάζει» το συναισθηματικό κλίμα των γονιών και να προσαρμόζει τον εαυτό του, όχι επειδή δεν έχει άποψη, αλλά επειδή δεν θέλει να επιβαρύνει την ήδη εύθραυστη ισορροπία.

Η σιωπηλή προσαρμογή μετά το διαζύγιο των γονιών

Σε αρκετές περιπτώσεις, οι έφηβοι μετά τον χωρισμό γίνονται ιδιαίτερα προσεκτικοί στο τι λένε και τι δείχνουν. Δεν είναι ότι δεν νιώθουν έντονα συναισθήματα. Το αντίθετο. Νιώθουν πολλά, αλλά συχνά τα φιλτράρουν ανάλογα με το ποιος γονιός βρίσκεται απέναντί τους. Μπορεί να νιώθουν ότι χρειάζεται να προστατεύσουν τον έναν από τον πόνο του άλλου ή ότι η δική τους αυθεντική έκφραση μπορεί να «ζυγίσει» άσχημα σε κάποιον από τους δύο. Έτσι, σταδιακά μαθαίνουν να προσαρμόζουν την αλήθεια τους στο περιβάλλον.

Όταν ο έφηβος νιώθει ότι πρέπει να διαλέξει πλευρά

Μια έφηβη 16 ετών είχε πει: «Δεν θέλω να διαλέξω, αλλά καμιά φορά νιώθω ότι αν δεν πάρω θέση, είμαι άδικη και με τους δύο». Σε αυτή τη φράση φαίνεται κάτι πολύ βαθύ: η ενοχή που γεννιέται όταν το παιδί αντιλαμβάνεται τη σύγκρουση των γονιών ως κάτι που χρειάζεται να ισορροπήσει. Και τότε, αντί να ασχολείται μόνο με το δικό του μεγάλωμα, αρχίζει να επεξεργάζεται συναισθήματα και σχέσεις που δεν του αναλογούν.

Η απόσυρση δεν σημαίνει αδιαφορία

Υπάρχουν επίσης έφηβοι που αποσύρονται περισσότερο. Όχι απαραίτητα επειδή απομακρύνονται συναισθηματικά, αλλά επειδή κουράζονται να «μετρούν» συνεχώς τι επιτρέπεται να πουν και τι όχι. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η σιωπή δεν είναι αδιαφορία. Είναι ένας τρόπος να μειώσουν την εσωτερική ένταση που δημιουργείται όταν νιώθουν ότι βρίσκονται ανάμεσα σε δύο κόσμους που δεν επικοινωνούν εύκολα μεταξύ τους.

Ο έφηβος δεν χρειάζεται να γίνει ρυθμιστής της οικογένειας

Το πιο σημαντικό σε αυτή τη φάση είναι να μη μετατραπεί ο έφηβος σε ρυθμιστή της σχέσης των γονιών. Δεν χρειάζεται να επιλέξει πλευρά, ούτε να λειτουργεί ως γέφυρα επικοινωνίας, ούτε να προσαρμόζει τη συμπεριφορά του για να αποφεύγει συγκρούσεις που δεν του ανήκουν. Χρειάζεται να του επιτρέπεται να έχει και τους δύο γονείς στη ζωή του χωρίς ενοχή και χωρίς τον φόβο ότι η σχέση με τον έναν μειώνει τη σχέση με τον άλλον.

Τι έχει πραγματικά ανάγκη ένας έφηβος μετά τον χωρισμό των γονιών

Στην ουσία, αυτό που έχει ανάγκη ο έφηβος δεν είναι να «καταλάβει» τον χωρισμό, αλλά να συνεχίσει να χτίζει τον εαυτό του μέσα σε μια νέα οικογενειακή πραγματικότητα που παραμένει σταθερή ως προς ένα βασικό μήνυμα: ότι δεν χρειάζεται να κρατά τις ισορροπίες των ενηλίκων για να ανήκει και στους δύο κόσμους.

Πώς μπορεί να βοηθήσει η ψυχοθεραπεία εφήβων και η συμβουλευτική γονέων

Αν βρίσκεσαι σε μια περίοδο χωρισμού και νιώθεις ότι το παιδί ή ο έφηβός σου δυσκολεύεται ή αν προσπαθείς να διαχειριστείς τη δική σου γονεϊκή θέση μέσα σε αυτή τη μετάβαση, η θεραπευτική διαδικασία μπορεί να βοηθήσει ουσιαστικά. Μέσα από την ατομική ψυχοθεραπεία εφήβων και τη συμβουλευτική γονέων, μπορεί να δημιουργηθεί ένα πιο σταθερό πλαίσιο επικοινωνίας, να μειωθεί η ένταση μέσα στο οικογενειακό σύστημα και να υποστηριχθεί το παιδί ώστε να μη νιώθει ότι χρειάζεται να αναλαμβάνει ρόλους που δεν του αναλογούν.