Διαταραχή Επινόησης Συμπτωμάτων

Τι είναι η Διαταραχή Επινόησης Συμπτωμάτων

Στη μορφή «επιβαλλόμενη στον εαυτό», το άτομο μπορεί να αναφέρει ψευδή συμπτώματα, να αλλοιώνει δείγματα, να παρεμβαίνει σε τραύματα ή να προκαλεί νόσο. Στη μορφή «επιβαλλόμενη σε άλλον», ο δράστης παραποιεί ή προκαλεί συμπτώματα σε άλλο πρόσωπο και το παρουσιάζει ως ασθενή. Η διάγνωση στη δεύτερη μορφή αφορά τον δράστη· το άτομο-στόχος αξιολογείται για κακοποίηση και για οποιαδήποτε πραγματική πάθηση. Η πραγματική νόσος μπορεί να συνυπάρχει και δεν πρέπει να παραβλέπεται.

Κύρια χαρακτηριστικά και προειδοποιητικά σημάδια

Κανένα μεμονωμένο εύρημα δεν αποδεικνύει τη διαταραχή· σημασία έχει τεκμηριωμένο πρότυπο:

• Ασυνέπειες μεταξύ αναφερόμενων συμπτωμάτων, παρατήρησης, εργαστηριακών δεδομένων και πορείας της νόσου.
• Συμπτώματα που εμφανίζονται ή επιδεινώνονται μόνο υπό συγκεκριμένη επίβλεψη ή μετά από παρεμβάσεις που δεν εξηγούνται ιατρικά.
• Παραποίηση ιστορικού ή ιατρικών εγγράφων, παρέμβαση σε εξετάσεις ή σκόπιμη πρόκληση σημείων.
• Πολλαπλές επισκέψεις σε διαφορετικές υπηρεσίες με κατακερματισμένες πληροφορίες και δυσκολία επαλήθευσης του ιστορικού.
• Σε άλλον: επαναλαμβανόμενη ανεξήγητη νόσηση ή βελτίωση όταν το πιθανό θύμα απομακρύνεται με ασφάλεια από συγκεκριμένο φροντιστή.
• Πραγματική νόσος ή τραυματισμός που συνυπάρχει με παραποίηση και εξακολουθεί να χρειάζεται πλήρη φροντίδα.

Πώς γίνεται η διάγνωση

Η διάγνωση απαιτεί αντικειμενική τεκμηρίωση, συντονισμό των επαγγελματιών και προσεκτική διαφορική διάγνωση· δεν βασίζεται στην αντιπάθεια ή στην υποψία ενός μόνο κλινικού.

• Υπάρχει παραποίηση σωματικών ή ψυχολογικών σημείων ή συμπτωμάτων ή πρόκληση τραυματισμού ή νόσου, με αναγνωρίσιμη εξαπάτηση.
• Το άτομο παρουσιάζει τον εαυτό του ή άλλον ως άρρωστο, ανάπηρο ή τραυματισμένο.
• Η παραπλανητική συμπεριφορά είναι εμφανής ακόμη και χωρίς προφανείς εξωτερικές ανταμοιβές· η πλήρης απουσία κάθε πιθανού οφέλους δεν χρειάζεται να αποδειχθεί.
• Η συμπεριφορά δεν εξηγείται καλύτερα από παραληρητική ή άλλη ψυχωτική διαταραχή.
• Στη μορφή που επιβάλλεται σε άλλον, η διάγνωση αφορά τον δράστη και η ασφάλεια και ιατρική αξιολόγηση του θύματος αντιμετωπίζονται ξεχωριστά.

Η αξιολόγηση πρέπει να είναι μη τιμωρητική αλλά αυστηρά τεκμηριωμένη. Η άμεση αντιπαράθεση χωρίς σχέδιο μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο, να διακόψει τη φροντίδα ή να μεταφέρει το πιθανό θύμα σε άλλη υπηρεσία.

Πώς μπορεί να επηρεάζει την καθημερινότητα

Η πρόκληση ή παραποίηση συμπτωμάτων μπορεί να οδηγήσει σε περιττές εξετάσεις, επεμβάσεις, φάρμακα, λοιμώξεις, αναπηρία ή θάνατο. Επηρεάζει την εμπιστοσύνη με την ομάδα υγείας και δημιουργεί μεγάλο κίνδυνο όταν οι πληροφορίες είναι κατακερματισμένες. Για το άτομο-στόχο μπορεί να σημαίνει κακοποίηση, σχολικές απουσίες, απομόνωση και μακροχρόνιες επιπτώσεις. Η χρήση στιγματιστικών χαρακτηρισμών δυσκολεύει την αντικειμενική εκτίμηση και δεν προστατεύει κανέναν.

Τι γνωρίζουμε για τα κίνητρα και τους παράγοντες

Τα βαθύτερα κίνητρα μπορεί να είναι σύνθετα ή να μην είναι σαφή και δεν αποτελούν προϋπόθεση για τη διάγνωση. Δεν υπάρχει ένα τυπικό κίνητρο που να εξηγεί όλες τις περιπτώσεις. Προηγούμενα τραύματα, νοσηλείες ή ψυχικές δυσκολίες μπορεί να εμφανίζονται σε ορισμένα άτομα, αλλά δεν αποδεικνύουν ούτε δικαιολογούν τη συμπεριφορά. Η εκτίμηση επικεντρώνεται στην τεκμηριωμένη πράξη, στη βλάβη και στην ασφάλεια.

Παρόμοιες ή διαφορετικές καταστάσεις

Η παρουσία συνειδητής εξαπάτησης και το πλαίσιο των πιθανών ανταμοιβών είναι σημαντικά:

• Στη διαταραχή σωματικών συμπτωμάτων τα συμπτώματα και η δυσφορία δεν παραποιούνται σκόπιμα.
• Στην προσποίηση για εξωτερικό όφελος, κεντρικός στόχος είναι συνήθως σαφής εξωτερική ανταμοιβή, όπως χρήματα, αποφυγή εργασίας ή νομικό πλεονέκτημα· δεν είναι ψυχική διάγνωση.
• Σε παραληρητική ή άλλη ψυχωτική διαταραχή το άτομο μπορεί να πιστεύει πραγματικά μια εσφαλμένη εξήγηση και δεν λειτουργεί με το ίδιο πρότυπο τεκμηριωμένης εξαπάτησης.
• Ιατρικά ανεξήγητη ή σπάνια νόσος δεν είναι απόδειξη παραποίησης. Πραγματική νόσος πρέπει να διερευνάται αντικειμενικά.
• Πρόκληση νόσου σε άλλον αξιολογείται ως πιθανή κακοποίηση, ανεξάρτητα από το αν ο δράστης τελικά πληροί όλα τα ψυχιατρικά κριτήρια.

Αντιμετώπιση, μείωση βλάβης και προστασία

Το σχέδιο χρειάζεται συντονισμένη ιατρική, ψυχιατρική, κοινωνική και, όταν απαιτείται, προστατευτική ή νομική διαχείριση.

• Ένας συντονιστής φροντίδας και κοινό, ακριβές αρχείο μειώνουν διπλές εξετάσεις και κατακερματισμό, με τήρηση απορρήτου και νόμιμων διαδικασιών.
• Η ομάδα αντιμετωπίζει κάθε πραγματική νόσο, περιορίζει περιττές και επικίνδυνες παρεμβάσεις και παρακολουθεί αντικειμενικά την πορεία.
• Η προσέγγιση προς το άτομο είναι σταθερή και μη ταπεινωτική, με σαφή όρια και προσφορά ψυχικής φροντίδας όταν μπορεί να γίνει με ασφάλεια.
• Στη μορφή που επιβάλλεται σε άλλον, η ψυχιατρική βοήθεια του δράστη δεν αντικαθιστά την προστασία, ανεξάρτητη εξέταση και συνεχή παρακολούθηση του πιθανού θύματος.
• Η ψυχοθεραπεία μπορεί να στοχεύσει στις συνυπάρχουσες δυσκολίες και στη μείωση επικίνδυνων συμπεριφορών, αλλά η ανταπόκριση ποικίλλει και δεν υπάρχουν εγγυήσεις.

Πότε να ζητήσετε βοήθεια

Αν είστε επαγγελματίας, μην επιχειρείτε μόνοι σας να επιβεβαιώσετε ή να αντιμετωπίσετε μια τέτοια υποψία: καταγράψτε αντικειμενικά στοιχεία, συντονίστε τη διεπιστημονική αξιολόγηση και ακολουθήστε τις ισχύουσες διαδικασίες προστασίας. Αν υποψιάζεστε ότι παιδί, ηλικιωμένος ή εξαρτώμενος ενήλικας δηλητηριάζεται, τραυματίζεται, υποβάλλεται σε περιττές πράξεις ή εμποδίζεται από ασφαλή φροντίδα, χρειάζεται άμεση προστατευτική και ιατρική παρέμβαση.