Διαταραχή Άγχους για Ασθένεια

Τι είναι η Διαταραχή Άγχους για Ασθένεια

Το άτομο μπορεί να ερμηνεύει μια φυσιολογική αίσθηση, ένα μικρό εύρημα ή μια είδηση για νόσο ως ένδειξη σοβαρού προβλήματος. Άλλοι ελέγχουν επανειλημμένα το σώμα, ζητούν εξετάσεις και διαβεβαιώσεις ή αναζητούν πληροφορίες, ενώ άλλοι αποφεύγουν ιατρούς και νοσοκομεία από φόβο ότι θα επιβεβαιωθεί η νόσος. Η παλαιότερη λέξη «υποχονδρία» μπορεί να ακούγεται στιγματιστική και δεν περιγράφει καλά το σημερινό διαγνωστικό πλαίσιο.

Κύρια χαρακτηριστικά και σημάδια

Το πρότυπο μπορεί να είναι κυρίως ελεγκτικό ή κυρίως αποφευκτικό:

• Επίμονη πεποίθηση ή φόβος ότι υπάρχει σοβαρή ασθένεια, παρά ήπια ή ανύπαρκτα σωματικά συμπτώματα.
• Υψηλό άγχος για την υγεία και εύκολη ενεργοποίηση από ειδήσεις, ιστορίες άλλων ή φυσιολογικές αισθήσεις.
• Συχνός έλεγχος του σώματος, μέτρηση παλμών ή αναζήτηση διαβεβαίωσης από οικείους και επαγγελματίες.
• Επαναλαμβανόμενη αναζήτηση πληροφοριών στο διαδίκτυο, που ανακουφίζει για λίγο αλλά μπορεί να συντηρεί την ανησυχία.
• Αποφυγή εξετάσεων, νοσοκομείων, άσκησης ή επαφής με ασθενείς λόγω φόβου.
• Μετατόπιση της ανησυχίας από μία πιθανή νόσο σε άλλη με την πάροδο του χρόνου.

Πώς γίνεται η διάγνωση

Η αξιολόγηση συνδυάζει επαρκή ιατρικό έλεγχο με εξέταση του τρόπου σκέψης, των συμπεριφορών ασφάλειας, της διάρκειας και της λειτουργικής επίδρασης.

• Υπάρχει επίμονη ενασχόληση με την ύπαρξη ή την απόκτηση σοβαρής ασθένειας, ενώ τα σωματικά συμπτώματα απουσιάζουν ή είναι ήπια.
• Αν υπάρχει ιατρική πάθηση ή υψηλός κίνδυνος, η ενασχόληση είναι σαφώς υπερβολική ή δυσανάλογη προς την πραγματική εικόνα.
• Το άγχος υγείας είναι υψηλό και συνοδεύεται από υπερβολικούς ελέγχους/αναζήτηση φροντίδας ή από δυσπροσαρμοστική αποφυγή.
• Η ενασχόληση επιμένει για τουλάχιστον 6 μήνες, αν και η συγκεκριμένη νόσος που φοβάται το άτομο μπορεί να αλλάζει.
• Η εικόνα δεν εξηγείται καλύτερα από διαταραχή σωματικών συμπτωμάτων, πανικό, Γενικευμένη Αγχώδη Διαταραχή, Ιδεοψυχαναγκαστική Διαταραχή, παραληρητική διαταραχή ή άλλη κατάσταση.

Ο στόχος δεν είναι να επιλεγεί ανάμεσα σε «σωματικό» και «ψυχολογικό». Ένας σταθερός κλινικός συντονιστής μπορεί να αξιολογεί αντικειμενικά νέα σημεία και ταυτόχρονα να περιορίζει επαναλαμβανόμενες εξετάσεις χωρίς νέα ένδειξη.

Πώς μπορεί να επηρεάζει την καθημερινότητα

Η ενασχόληση μπορεί να καταλαμβάνει ώρες, να επηρεάζει εργασία, ύπνο, σχέσεις και οικονομικά και να οδηγεί σε συχνές επισκέψεις ή, αντίθετα, σε επικίνδυνη αποφυγή φροντίδας. Η διαβεβαίωση συνήθως ανακουφίζει προσωρινά και μετά εμφανίζεται νέα αμφιβολία. Οι γύρω μπορεί να κουράζονται ή να απορρίπτουν την ανησυχία, όμως η δυσφορία είναι πραγματική και χρειάζεται σταθερή, μη επικριτική αντιμετώπιση.

Αίτια και παράγοντες κινδύνου

Δεν υπάρχει μία αιτία. Προηγούμενη σοβαρή ασθένεια, ασθένεια κοντινού προσώπου, απώλεια, αυξημένη προσοχή σε σωματικές αισθήσεις, δυσκολία ανοχής της αβεβαιότητας και γενικότερη αγχώδης ευαλωτότητα μπορεί να αλληλεπιδρούν. Η πρόσβαση σε διαδικτυακές πληροφορίες δεν θεωρείται αιτία από μόνη της. Σε ορισμένους ανθρώπους, όμως, η επαναλαμβανόμενη αναζήτηση και η σύγκριση συμπτωμάτων λειτουργούν ως συμπεριφορές που διατηρούν τον κύκλο άγχους.

Παρόμοιες ή συνυπάρχουσες καταστάσεις

Η ένταση των σωματικών συμπτωμάτων και το επίκεντρο της ανησυχίας βοηθούν στη διάκριση:

• Στη διαταραχή σωματικών συμπτωμάτων υπάρχουν ένα ή περισσότερα ενοχλητικά σωματικά συμπτώματα και δυσανάλογη αντίδραση σε αυτά.
• Στην Ιδεοψυχαναγκαστική Διαταραχή οι φόβοι υγείας μπορεί να έχουν μορφή εμμονής και να συνοδεύονται από καταναγκασμούς με συγκεκριμένους κανόνες.
• Στη διαταραχή πανικού ο φόβος εστιάζει συχνά στις συνέπειες των κρίσεων, όπως έμφραγμα, και όχι σε συνεχή πεποίθηση νόσου.
• Στην παραληρητική διαταραχή η πεποίθηση μπορεί να είναι σταθερή και να μην αφήνει χώρο αμφιβολίας.
• Πραγματική ιατρική πάθηση μπορεί να συνυπάρχει και δεν αποκλείεται επειδή υπάρχει άγχος υγείας.

Αντιμετώπιση και υποστήριξη

Η φροντίδα ισορροπεί την ιατρική ασφάλεια με τη μείωση συμπεριφορών που συντηρούν το άγχος.

• Τακτικά προγραμματισμένα ραντεβού με έναν κλινικό μπορούν να μειώσουν τις αποσπασματικές επείγουσες επισκέψεις και να παρέχουν συνεπή παρακολούθηση.
• Η γνωσιακή-συμπεριφορική θεραπεία βοηθά στην επανεξέταση καταστροφικών ερμηνειών, στην ανοχή αβεβαιότητας και στη μείωση ελέγχων και διαβεβαιώσεων.
• Σταδιακή αλλαγή της διαδικτυακής αναζήτησης, του αυτοελέγχου και της αποφυγής γίνεται με συγκεκριμένο σχέδιο, όχι με αδιαφορία για πραγματικά σημεία.
• Αν συνυπάρχει κατάθλιψη ή άλλη αγχώδης διαταραχή, συζητείται η κατάλληλη ψυχολογική ή φαρμακευτική θεραπεία.

Πότε να ζητήσετε βοήθεια

Ζητήστε βοήθεια όταν η ανησυχία για την υγεία επιμένει για μήνες, καταλαμβάνει μεγάλο μέρος της ημέρας, οδηγεί σε επανειλημμένες εξετάσεις ή αποφυγή αναγκαίας φροντίδας και επηρεάζει σχέσεις ή εργασία. Νέα, έντονα ή σημαντικά μεταβαλλόμενα συμπτώματα, όπως πόνος στο στήθος, λιποθυμία, αιμορραγία ή νευρολογικό έλλειμμα, χρειάζονται την κατάλληλη επείγουσα ιατρική εκτίμηση.