Διασχιστική Αμνησία

Τι είναι η Διασχιστική Αμνησία

Η συχνότερη μορφή αφορά ένα συγκεκριμένο χρονικό διάστημα ή επιλεκτικά τμήματα ενός γεγονότος. Πιο σπάνια, η αμνησία είναι γενικευμένη και καλύπτει μεγάλο μέρος της ιστορίας ή της ταυτότητας του ατόμου. Ο προσδιοριστής «με διασχιστική φυγή» χρησιμοποιείται όταν υπάρχει φαινομενικά σκόπιμο ταξίδι ή περιπλάνηση μαζί με αμνησία για την ταυτότητα ή άλλες σημαντικές προσωπικές πληροφορίες. Το άτομο μπορεί αρχικά να μην αντιλαμβάνεται τα κενά και να τα αναγνωρίζει όταν βρίσκει στοιχεία για γεγονότα που δεν θυμάται.

Κύρια χαρακτηριστικά και σημάδια

Η εικόνα διαφέρει από την καθημερινή ξεχασμάρα και μπορεί να περιλαμβάνει:

• Κενό μνήμης για συγκεκριμένο συμβάν ή περίοδο, με ανάκληση άλλων περιόδων πριν και μετά.
• Επιλεκτική ανάκληση μερικών, αλλά όχι όλων, των σημαντικών στοιχείων ενός γεγονότος.
• Σπανιότερα, μεγάλη απώλεια αυτοβιογραφικής ιστορίας ή προσωπικής ταυτότητας.
• Σύγχυση όταν άλλοι αναφέρουν πράξεις, συναντήσεις ή πληροφορίες που το άτομο δεν θυμάται.
• Περιπλάνηση ή ταξίδι με αμνησία για ταυτότητα ή προσωπική ιστορία με τον προσδιοριστή «με διασχιστική φυγή».
• Συνυπάρχοντα συμπτώματα τραύματος, κατάθλιψης, αποπροσωποποίησης ή λειτουργικά νευρολογικά συμπτώματα.

Πώς γίνεται η διάγνωση

Η αξιολόγηση ξεκινά από τη φύση του κενού μνήμης, το χρονικό πλαίσιο, την ασφάλεια και τον αποκλεισμό νευρολογικών, τοξικών και άλλων ψυχικών αιτιών.

• Υπάρχει αδυναμία ανάκλησης σημαντικών αυτοβιογραφικών πληροφοριών, συνήθως τραυματικής ή στρεσογόνου φύσης, πέρα από τη συνηθισμένη λήθη.
• Τα συμπτώματα προκαλούν σημαντική δυσφορία ή δυσκολία στην κοινωνική, εργασιακή ή άλλη λειτουργία.
• Η αμνησία δεν αποδίδεται σε αλκοόλ, άλλη ουσία, φάρμακο, επιληπτικές κρίσεις, παροδική ολική αμνησία, κρανιοεγκεφαλική κάκωση ή άλλη ιατρική κατάσταση.
• Δεν εξηγείται καλύτερα από διασχιστική διαταραχή ταυτότητας, Διαταραχή Μετατραυματικού Στρες, οξεία διαταραχή στρες, διαταραχή σωματικών συμπτωμάτων ή νευρογνωστική διαταραχή.

Το ιστορικό κρανιοεγκεφαλικής κάκωσης αποτελεί λόγο νευρολογικής διερεύνησης και όχι παράγοντα που επιβεβαιώνει διασχιστική αμνησία. Σε αιφνίδια ή γενικευμένη απώλεια μνήμης προέχει η επείγουσα ιατρική αξιολόγηση.

Πώς μπορεί να επηρεάζει την καθημερινότητα

Τα κενά μπορεί να δυσκολεύουν σχέσεις, εργασία, συνέπεια στη φροντίδα υγείας και την αίσθηση προσωπικής συνέχειας. Το άτομο ίσως νιώθει ντροπή, σύγχυση ή φόβο ότι οι άλλοι δεν το πιστεύουν. Σε διασχιστική φυγή υπάρχει πρόσθετος κίνδυνος αποπροσανατολισμού και απουσίας από ασφαλές περιβάλλον. Η λειτουργική επίδραση εξαρτάται από το εύρος της αμνησίας και από συνυπάρχουσα κατάθλιψη, Διαταραχή Μετατραυματικού Στρες ή αυτοτραυματισμό.

Συσχετιζόμενοι παράγοντες

Η διασχιστική αμνησία συχνά συνδέεται με σοβαρό τραύμα ή έντονο στρες, αλλά δεν υπάρχει ένας ενιαίος μηχανισμός για όλους. Η παρουσία τραύματος δεν αποδεικνύει τη διάγνωση και η απουσία ανάμνησης δεν αποδεικνύει ότι συνέβη ένα συγκεκριμένο γεγονός. Η αξιολόγηση αποφεύγει καθοδηγητικές ερωτήσεις και βεβαιότητες για «απωθημένες» αναμνήσεις. Ιατρικές και νευρολογικές αιτίες πρέπει πάντα να εξετάζονται.

Παρόμοιες ή συνυπάρχουσες καταστάσεις

Η μορφή της μνήμης και το συνολικό πρότυπο συμπτωμάτων καθοδηγούν τη διάκριση:

• Στη Διαταραχή Μετατραυματικού Στρες μπορεί να υπάρχουν επαναβιώσεις αλλά και αδυναμία ανάκλησης πτυχών του τραύματος· η διάγνωση βασίζεται στο πλήρες πρότυπο εισβολής, αποφυγής, διάθεσης και διέγερσης.
• Στη διασχιστική διαταραχή ταυτότητας υπάρχουν επιπλέον ασυνέχεια ταυτότητας και επαναλαμβανόμενα κενά μνήμης, συχνά και για καθημερινά γεγονότα.
• Νευρογνωστικές διαταραχές επηρεάζουν συνήθως ευρύτερα τη μάθηση και τη μνήμη και χρειάζονται νευρολογική εκτίμηση.
• Μέθη και κενά μνήμης κατά τη διάρκειά της, κρίσεις επιληψίας, τραυματική εγκεφαλική βλάβη και προσποίηση για εξωτερικό όφελος απαιτούν διαφορετική αξιολόγηση.

Αντιμετώπιση και υποστήριξη

Δεν υπάρχει μία θεραπεία για όλες τις μορφές· το σχέδιο προσαρμόζεται στα αίτια, στους κινδύνους και στις συνυπάρχουσες ανάγκες.

• Πρώτα εξασφαλίζονται προσανατολισμός, σωματική ασφάλεια, ύπνος, πρακτική υποστήριξη και σταθερό θεραπευτικό πλαίσιο.
• Υποστηρικτική ή τραυματοενημερωμένη ψυχοθεραπεία μπορεί να βοηθήσει στη διαχείριση δυσφορίας και στη λειτουργικότητα, χωρίς πίεση για ανάκληση.
• Η Διαταραχή Μετατραυματικού Στρες, η κατάθλιψη, το άγχος, η χρήση ουσιών ή ο αυτοτραυματισμός αντιμετωπίζονται με τις κατάλληλες τεκμηριωμένες παρεμβάσεις.
• Φάρμακο δεν ανακτά ειδικά τις αναμνήσεις, αλλά μπορεί να χρησιμοποιηθεί για ξεχωριστή συνυπάρχουσα διαταραχή με ιατρική παρακολούθηση.

Πότε να ζητήσετε βοήθεια

Κάθε νέο, ανεξήγητο ή εκτεταμένο κενό μνήμης χρειάζεται επαγγελματική αξιολόγηση. Αιφνίδια σύγχυση, αδυναμία αναγνώρισης προσώπων, κεφαλαλγία, τραυματισμός κεφαλής, κρίση, αδυναμία ομιλίας ή κίνησης, μέθη ή πιθανή δηλητηρίαση είναι λόγοι επείγουσας ιατρικής εκτίμησης. Αν το άτομο περιπλανιέται ή δεν γνωρίζει ποιο είναι και πού βρίσκεται, προέχει η άμεση ασφάλειά του.

Σε άμεσο κίνδυνο για τη ζωή ή την ασφάλεια, κάλεσε το 112 ή ζήτησε βοήθεια στο πλησιέστερο Τμήμα Επειγόντων. Η γραμμή του κέντρου και η φόρμα επικοινωνίας δεν αποτελούν υπηρεσία επειγόντων. Εκτός ΕΕ, κάλεσε τον τοπικό αριθμό επειγόντων.