Διαταραχή Λειτουργικών Νευρολογικών Συμπτωμάτων (Διαταραχή Μετατροπής)

Τι είναι η Διαταραχή Λειτουργικών Νευρολογικών Συμπτωμάτων

Στη FND υπάρχει πρόβλημα στον τρόπο λειτουργίας και ελέγχου των νευρικών δικτύων, όχι απαραίτητα δομική βλάβη που φαίνεται σε μια απεικόνιση. Παραδείγματα είναι η αδυναμία άκρου, οι διαταραχές κίνησης, η απώλεια αισθητικότητας, τα προβλήματα φωνής ή κατάποσης και οι λειτουργικές κρίσεις. Ο όρος «ψυχογενής μη επιληπτική κρίση» χρησιμοποιείται λιγότερο, επειδή μπορεί να δίνει την εσφαλμένη εντύπωση ότι η κρίση είναι εκούσια ή «μόνο ψυχολογική». Οι λειτουργικές κρίσεις δεν οφείλονται σε επιληπτική ηλεκτρική εκφόρτιση, αλλά παραμένουν ακούσιες.

Κύρια χαρακτηριστικά και σημάδια

Η εικόνα είναι ποικίλη και μπορεί να περιλαμβάνει ένα ή περισσότερα από τα εξής:

• Αδυναμία ή παράλυση άκρου, δυσκολία βάδισης ή επεισόδια πτώσης.
• Τρόμο, σπασμούς, τινάγματα, δυστονική στάση ή βραδύτητα που μεταβάλλονται με χαρακτηριστικό τρόπο.
• Λειτουργικές κρίσεις με αλλαγή συνείδησης ή κίνησης, οι οποίες χρειάζονται διάκριση από επιληψία και λιποθυμία.
• Μούδιασμα, αλλοιωμένη αισθητικότητα, λειτουργική απώλεια όρασης ή ακοής.
• Δυσκολία ομιλίας, φωνής, κατάποσης ή αίσθηση κόμπου, μετά από κατάλληλο οργανικό έλεγχο.
• Κόπωση, πόνο, γνωστική θόλωση και προβλήματα ύπνου που μπορεί να συνυπάρχουν και να επιβαρύνουν τη λειτουργία.

Πώς γίνεται η διάγνωση

Η διάγνωση γίνεται συνήθως από νευρολόγο με βάση το ιστορικό, την εξέταση και θετικά κλινικά σημεία, ενώ οι εξετάσεις χρησιμοποιούνται στοχευμένα για συνυπάρχουσες ή εναλλακτικές αιτίες.

• Υπάρχει ένα ή περισσότερα συμπτώματα μεταβολής της εκούσιας κινητικής ή αισθητηριακής λειτουργίας.
• Η κλινική εξέταση παρέχει στοιχεία ότι το σύμπτωμα είναι ασύμβατο με αναγνωρισμένες νευρολογικές παθήσεις ή παρουσιάζει χαρακτηριστική εσωτερική μεταβλητότητα.
• Το σύμπτωμα δεν εξηγείται καλύτερα από άλλη ιατρική ή ψυχική διαταραχή και προκαλεί σημαντική δυσφορία, λειτουργική έκπτωση ή ανάγκη αξιολόγησης.
• Δεν απαιτείται να εντοπιστεί ψυχολογικός στρεσογόνος παράγοντας και η απουσία του δεν αποκλείει τη διάγνωση.

Παραδείγματα θετικών σημείων είναι το σημείο Hoover για λειτουργική αδυναμία ή η μεταβολή ενός τρόμου με απόσπαση και συγχρονισμό. Για λειτουργικές κρίσεις, η καταγραφή τυπικού επεισοδίου με βίντεο-ηλεκτροεγκεφαλογράφημα συχνά βοηθά στη διάκριση από επιληψία.

Πώς μπορεί να επηρεάζει την καθημερινότητα

Τα συμπτώματα μπορεί να περιορίζουν βάδιση, οδήγηση, εργασία, αυτοφροντίδα, επικοινωνία και κοινωνική συμμετοχή. Μπορεί να είναι μεταβλητά μέσα στην ίδια ημέρα, κάτι που δεν σημαίνει προσποίηση. Η χρονιότητα και η ανάγκη βοήθειας δεν δείχνουν ότι το άτομο επέλεξε «ταυτότητα ασθενούς» ή επιδιώκει οικονομικό όφελος. Η αμφισβήτηση από επαγγελματίες ή οικείους συχνά αυξάνει τη δυσφορία και καθυστερεί την αποκατάσταση.

Αίτια και σχετιζόμενοι παράγοντες

Η FND είναι πολυπαραγοντική. Προηγούμενος τραυματισμός, πόνος, λοίμωξη, ημικρανία, άλλη νευρολογική πάθηση, στρες, τραυματικές εμπειρίες και μοτίβα προσοχής ή προσδοκίας μπορεί να παίζουν διαφορετικό ρόλο σε κάθε άτομο. Κανένας από αυτούς τους παράγοντες δεν είναι υποχρεωτικός ούτε αποδεικνύει ότι τα συμπτώματα είναι ψυχολογικής φύσης. Η σύγχρονη εξήγηση εστιάζει στη δυσλειτουργία των δικτύων πρόβλεψης, προσοχής και κινητικού ή αισθητηριακού ελέγχου.

Παρόμοιες ή συνυπάρχουσες καταστάσεις

Η θετική διάγνωση δεν σταματά την κατάλληλη διερεύνηση νέων ή διαφορετικών συμπτωμάτων:

• Επιληψία και λειτουργικές κρίσεις μπορούν να συνυπάρχουν, γι’ αυτό χρειάζεται χαρακτηρισμός κάθε τύπου επεισοδίου.
• Σκλήρυνση κατά πλάκας, νόσος Πάρκινσον, ημικρανία, νευροπάθεια και άλλα νευρολογικά νοσήματα μπορεί να συνυπάρχουν με FND.
• Λιποθυμία, διαταραχές ύπνου, καρδιολογικά επεισόδια και παρενέργειες φαρμάκων μπορούν να μοιάζουν με κρίσεις.
• Η πλασματική διαταραχή και η προσποίηση περιλαμβάνουν σκόπιμη παραγωγή ή παρουσίαση συμπτωμάτων, κάτι που δεν αποτελεί χαρακτηριστικό της FND.
• Άγχος, κατάθλιψη, Διαταραχή Μετατραυματικού Στρες και χρόνιος πόνος μπορεί να συνυπάρχουν και αντιμετωπίζονται ξεχωριστά.

Αντιμετώπιση και υποστήριξη

Η φροντίδα ξεκινά με σαφή εξήγηση της θετικής διάγνωσης και συνήθως είναι διεπιστημονική.

• Ο νευρολόγος εξηγεί ποια θετικά σημεία στηρίζουν τη διάγνωση και ότι τα συμπτώματα είναι ακούσια και δυνητικά αναστρέψιμα, χωρίς υποσχέσεις.
• Εξειδικευμένη φυσικοθεραπεία επανεκπαιδεύει φυσιολογικά πρότυπα κίνησης και προσοχής, με σταδιακή επιστροφή σε λειτουργικούς στόχους.
• Εργοθεραπεία, λογοθεραπεία ή θεραπεία κατάποσης προστίθενται ανάλογα με τις ανάγκες.
• Ψυχολογική θεραπεία μπορεί να βοηθήσει στη διαχείριση λειτουργικών κρίσεων, στρες, φόβου κίνησης ή συνυπάρχοντος τραύματος και δεν σημαίνει ότι τα συμπτώματα θεωρούνται φανταστικά.
• Φάρμακα χρησιμοποιούνται για συγκεκριμένες συνυπάρχουσες καταστάσεις, όχι ως ειδική θεραπεία του λειτουργικού νευρολογικού συμπτώματος.

Πότε να ζητήσετε βοήθεια

Νέο νευρολογικό σύμπτωμα, πρώτη κρίση ή σημαντική αλλαγή ενός γνωστού προτύπου χρειάζεται ιατρική εκτίμηση. Ακόμη και με ήδη διαγνωσμένη FND, δεν πρέπει όλα τα νέα συμπτώματα να αποδίδονται αυτόματα σε αυτήν. Ξαφνική αδυναμία προσώπου ή άκρου, διαταραχή ομιλίας, παρατεταμένη κρίση, σοβαρός τραυματισμός, απώλεια συνείδησης ή δυσκολία αναπνοής είναι επείγοντα.