Διπολική διαταραχή τύπου ΙΙ

Τι είναι η Διπολική Διαταραχή Τύπου ΙΙ

Στην υπομανία υπάρχει ανυψωμένη, επεκτατική ή ευερέθιστη διάθεση μαζί με αυξημένη ενέργεια και δραστηριότητα. Το άτομο μπορεί να κοιμάται λιγότερο, να μιλά περισσότερο, να έχει πολλά σχέδια ή να παίρνει παρορμητικές αποφάσεις. Η αλλαγή είναι παρατηρήσιμη και σαφώς διαφορετική από το συνηθισμένο, αλλά όχι αρκετά βαριά για να προκαλέσει σημαντική έκπτωση ή νοσηλεία. Αν υπάρχουν ψυχωτικά χαρακτηριστικά, το επεισόδιο είναι μανιακό και η διάγνωση δεν είναι Διπολική ΙΙ.

Κύρια χαρακτηριστικά και σημάδια

Η εικόνα περιλαμβάνει τόσο περιόδους υπομανίας όσο και πλήρη καταθλιπτικά επεισόδια:

• Αυξημένη ή ευερέθιστη διάθεση και σαφής αύξηση ενέργειας για τουλάχιστον 4 συνεχόμενες ημέρες.
• Μικρότερη ανάγκη ύπνου, περισσότερη αυτοπεποίθηση, ομιλητικότητα ή γρήγορη σκέψη.
• Περισσότερη στοχοκατευθυνόμενη δραστηριότητα, κοινωνικότητα ή παρορμητική εμπλοκή σε δραστηριότητες με κίνδυνο.
• Καταθλιπτικές περίοδοι τουλάχιστον 2 εβδομάδων με χαμηλή διάθεση ή απώλεια ενδιαφέροντος και άλλα συμπτώματα.
• Κόπωση, ενοχή, δυσκολία συγκέντρωσης, μεταβολές ύπνου ή όρεξης και πιθανές σκέψεις θανάτου στην κατάθλιψη.
• Συχνή καθυστέρηση αναγνώρισης επειδή η υπομανία μπορεί να βιώνεται ως παραγωγικότητα και όχι ως πρόβλημα.

Πώς γίνεται η διάγνωση

Η αξιολόγηση χαρτογραφεί προηγούμενες περιόδους διάθεσης, ενέργειας, ύπνου και λειτουργίας και εξετάζει πληροφορίες από κοντινά πρόσωπα όταν υπάρχει συναίνεση.

• Υπάρχει τουλάχιστον ένα υπομανιακό επεισόδιο διάρκειας τουλάχιστον 4 συνεχόμενων ημερών, με τη μεταβολή παρούσα το μεγαλύτερο μέρος της ημέρας σχεδόν κάθε ημέρα, και 3 από 7 συνοδά συμπτώματα ή 4 όταν η διάθεση είναι μόνο ευερέθιστη.
• Η υπομανία αποτελεί παρατηρήσιμη αλλαγή λειτουργίας αλλά δεν προκαλεί σοβαρή έκπτωση, ανάγκη νοσηλείας ή ψύχωση.
• Υπάρχει τουλάχιστον ένα μείζον καταθλιπτικό επεισόδιο με τουλάχιστον 5 από 9 συμπτώματα για 2 εβδομάδες, ένα από τα οποία είναι καταθλιπτική διάθεση ή απώλεια ενδιαφέροντος.
• Δεν έχει υπάρξει ποτέ μανιακό επεισόδιο, και η εικόνα δεν εξηγείται καλύτερα από σχιζοσυναισθηματική ή άλλη ψυχωτική διαταραχή.
• Η εναλλαγή ή η κατάθλιψη προκαλεί σημαντική δυσφορία ή λειτουργική έκπτωση και εξετάζονται ουσίες, φάρμακα και ιατρικές αιτίες.

Ένα πλήρες υπομανιακό επεισόδιο αποκλείει Μείζονα Καταθλιπτική Διαταραχή, αλλά δεν αρκεί μόνο του για Διπολική ΙΙ: απαιτούνται επίσης μείζον καταθλιπτικό επεισόδιο, απουσία μανίας και οι υπόλοιποι αποκλεισμοί.

Πώς μπορεί να επηρεάζει την καθημερινότητα

Η υπομανία μπορεί να οδηγεί σε υπερδέσμευση, λιγότερο ύπνο, δαπάνες ή εντάσεις που γίνονται εμφανείς εκ των υστέρων. Η κατάθλιψη συχνά ευθύνεται για τη μεγαλύτερη απώλεια λειτουργίας, απουσίες, απομόνωση και αυτοκτονικό κίνδυνο. Η απρόβλεπτη εναλλαγή δυσκολεύει σχέσεις και σχεδιασμό ζωής. Το άτομο μπορεί να χρειάζεται βοήθεια ώστε να ξεχωρίσει υγιή ευεξία από υπομανιακή αλλαγή.

Αίτια και παράγοντες κινδύνου

Η Διπολική ΙΙ είναι πολυπαραγοντική, με σύνθετη γενετική και βιολογική ευαλωτότητα σε αλληλεπίδραση με ύπνο, στρες και κοινωνικό πλαίσιο. Η στέρηση ύπνου, ουσίες και ορισμένα φάρμακα μπορεί να αποσταθεροποιήσουν τη διάθεση σε ευάλωτα άτομα. Δεν προκαλείται από αδυναμία ή από μία συμπεριφορά της οικογένειας, και η οικογενειακή ιστορία δεν καθορίζει με βεβαιότητα την ατομική πορεία.

Παρόμοιες ή συνυπάρχουσες καταστάσεις

Η πλήρης υπομανία και η απουσία μανίας είναι οι βασικές διαχωριστικές γραμμές:

• Στη Μείζονα Καταθλιπτική Διαταραχή δεν υπάρχει ιστορικό πλήρους υπομανιακού ή μανιακού επεισοδίου.
• Στη Διπολική Ι υπάρχει τουλάχιστον ένα μανιακό επεισόδιο, ακόμη κι αν προηγουμένως είχε δοθεί διάγνωση Διπολικής ΙΙ.
• Η κυκλοθυμία περιλαμβάνει χρόνια υποουδικά συμπτώματα χωρίς πλήρη υπομανία και μείζονα κατάθλιψη στην αρχική απαιτούμενη περίοδο.
• Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής/Υπερκινητικότητας, οριακή διαταραχή προσωπικότητας, χρήση ουσιών, θυρεοειδής και φαρμακευτικές επιδράσεις μπορούν να μιμηθούν ή να συνυπάρχουν.
• Σχιζοσυναισθηματική και άλλες ψυχωτικές διαταραχές εξετάζονται όταν η ψύχωση έχει ανεξάρτητη πορεία από τη διάθεση.

Αντιμετώπιση και υποστήριξη

Η θεραπεία χρειάζεται ειδική γνώση τόσο της διπολικής κατάθλιψης όσο και της πρόληψης ανύψωσης διάθεσης.

• Φάρμακα για τη διπολική κατάθλιψη και τη μακροχρόνια σταθεροποίηση επιλέγονται από ψυχίατρο με βάση ιστορικό, κινδύνους, ανεπιθύμητες ενέργειες και προτιμήσεις.
• Αντικαταθλιπτικά δεν ξεκινούν ή αλλάζουν χωρίς αξιολόγηση διπολικού φάσματος και κατάλληλο θεραπευτικό σχέδιο.
• Ψυχοεκπαίδευση, παρακολούθηση ύπνου και διάθεσης και σχέδιο πρώιμων προειδοποιητικών σημείων βοηθούν στην πρόληψη υποτροπής.
• Δομημένη ψυχοθεραπεία και οικογενειακή παρέμβαση μπορούν να υποστηρίξουν ρυθμούς ζωής, σχέσεις, διαχείριση κατάθλιψης και συνέπεια στη φροντίδα.
• Παρακολουθούνται η σωματική υγεία και οι ειδικοί δείκτες που απαιτεί κάθε φάρμακο, και η αγωγή δεν διακόπτεται απότομα.

Πότε να ζητήσετε βοήθεια

Ζητήστε αξιολόγηση αν επαναλαμβανόμενες καταθλίψεις εναλλάσσονται με περιόδους τουλάχιστον τεσσάρων ημερών με λιγότερο ύπνο και σαφή αύξηση ενέργειας ή παρορμητικότητας. Επείγουσα βοήθεια χρειάζεται για τρέχον αυτοκτονικό σχέδιο, σοβαρό αυτοτραυματισμό, ψύχωση ή επικίνδυνη κλιμάκωση που μπορεί να σημαίνει μανία.