Διπολική Διαταραχή Τύπου Ι

Τι είναι η Διπολική Διαταραχή Τύπου Ι

Ένα μανιακό επεισόδιο διαρκεί τουλάχιστον μία εβδομάδα το μεγαλύτερο μέρος της ημέρας, σχεδόν κάθε ημέρα, ή οποιαδήποτε διάρκεια αν χρειάζεται νοσηλεία. Η διάθεση συνοδεύεται από επίμονα αυξημένη ενέργεια και συγκεκριμένα συμπτώματα. Η σοβαρότητα δεν κρίνεται από το αν το άτομο αισθάνεται ευτυχισμένο: η μανία μπορεί να είναι κυρίως ευερέθιστη, αγχώδης ή αποδιοργανωμένη. Μεταξύ επεισοδίων μπορεί να υπάρχει πλήρης ή μερική ύφεση, όμως παραμένει ανάγκη πρόληψης υποτροπής.

Κύρια χαρακτηριστικά και σημάδια μανίας

Τα συμπτώματα εμφανίζονται μαζί με τη μεταβολή διάθεσης και ενέργειας και είναι σαφής αλλαγή από το συνηθισμένο:

• Υπερβολικά αυξημένη αυτοεκτίμηση ή μεγαλειώδεις πεποιθήσεις.
• Πολύ μικρότερη ανάγκη ύπνου, όπως λίγες ώρες χωρίς αίσθηση κόπωσης.
• Περισσότερη και πιεστική ομιλία ή αίσθηση ότι πρέπει να συνεχίσει να μιλά.
• Γρήγορη ροή ιδεών ή υποκειμενική αίσθηση ότι οι σκέψεις τρέχουν.
• Έντονη διάσπαση προσοχής από άσχετα ή ασήμαντα ερεθίσματα.
• Μεγάλη αύξηση στοχοκατευθυνόμενης δραστηριότητας ή άσκοπη ψυχοκινητική διέγερση.
• Υπερβολική εμπλοκή σε δραστηριότητες με υψηλό κίνδυνο, όπως δαπάνες, οδήγηση, επενδύσεις ή σεξουαλικές αποφάσεις.

Πώς γίνεται η διάγνωση

Η διάγνωση βασίζεται σε διαχρονικό ιστορικό διάθεσης, ενέργειας, ύπνου και λειτουργίας. Με συναίνεση, πληροφορίες από κοντινά πρόσωπα είναι συχνά πολύτιμες επειδή η επίγνωση μπορεί να μειώνεται στη μανία.

• Υπάρχει σαφής περίοδος ανυψωμένης, επεκτατικής ή ευερέθιστης διάθεσης και αυξημένης ενέργειας, παρούσα το μεγαλύτερο μέρος της ημέρας σχεδόν κάθε ημέρα, για τουλάχιστον 1 εβδομάδα ή για οποιαδήποτε διάρκεια αν χρειάζεται νοσηλεία.
• Απαιτούνται τουλάχιστον 3 από 7 συνοδά συμπτώματα, ή τουλάχιστον 4 όταν η διάθεση είναι μόνο ευερέθιστη.
• Η αλλαγή προκαλεί σοβαρή λειτουργική έκπτωση, χρειάζεται νοσηλεία για πρόληψη βλάβης ή περιλαμβάνει ψυχωτικά χαρακτηριστικά.
• Το επεισόδιο δεν αποδίδεται σε ουσία, φάρμακο ή άλλη ιατρική κατάσταση και δεν εξηγείται καλύτερα από σχιζοσυναισθηματική ή άλλη ψυχωτική διαταραχή.
• Για Διπολική Ι αρκεί ένα μανιακό επεισόδιο· μείζον καταθλιπτικό επεισόδιο δεν είναι διαγνωστικά υποχρεωτικό.

Μανιακό σύνδρομο που αρχίζει κατά αντικαταθλιπτική θεραπεία αλλά συνεχίζεται σε πλήρες επίπεδο πέρα από τη φυσιολογική επίδραση της θεραπείας μπορεί να μετρήσει ως μανιακό επεισόδιο. Η απόφαση απαιτεί ειδική κλινική αξιολόγηση.

Πώς μπορεί να επηρεάζει την καθημερινότητα

Στη μανία, η μεγάλη ενέργεια και αυτοπεποίθηση μπορεί αρχικά να φαίνονται παραγωγικές, αλλά η κρίση, ο ύπνος και η ασφάλεια επιδεινώνονται. Μπορεί να υπάρξουν χρέη, ρήξεις σχέσεων, απώλεια εργασίας, ατυχήματα ή νομικές συνέπειες. Τα καταθλιπτικά επεισόδια μπορούν να είναι παρατεταμένα και να επιβαρύνουν σοβαρά τη λειτουργία. Η διαταραχή δεν ορίζει την προσωπικότητα ή τις ικανότητες του ατόμου και δεν συνεπάγεται βία.

Αίτια και παράγοντες κινδύνου

Η Διπολική Ι είναι πολυπαραγοντική, με σημαντική αλλά σύνθετη γενετική συνιστώσα και αλληλεπίδραση ύπνου, στρες, αναπτυξιακών και κοινωνικών παραγόντων. Στέρηση ύπνου, ουσίες και ορισμένα φάρμακα μπορούν να πυροδοτήσουν επεισόδιο σε ευάλωτα άτομα, χωρίς να αποτελούν τη μοναδική αιτία. Η οικογενειακή ιστορία αυξάνει τον κίνδυνο σε επίπεδο πληθυσμού αλλά δεν προβλέπει ποιος θα εμφανίσει τη διαταραχή.

Παρόμοιες ή συνυπάρχουσες καταστάσεις

Η επεισοδιακή αλλαγή από τη βασική λειτουργία είναι κεντρική:

• Η Διπολική ΙΙ περιλαμβάνει υπομανία και μείζονα κατάθλιψη χωρίς μανία. Δεν είναι συνολικά «ήπια» διαταραχή, παρότι η υπομανία είναι λιγότερο βαριά από τη μανία.
• Η Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής/Υπερκινητικότητας είναι επίμονο νευροαναπτυξιακό πρότυπο και όχι σαφής περίοδος μειωμένης ανάγκης ύπνου και αλλαγής διάθεσης.
• Σχιζοσυναισθηματική διαταραχή και σχιζοφρένεια αξιολογούνται όταν ψύχωση εμφανίζεται εκτός επεισοδίων διάθεσης ή κυριαρχεί στη συνολική πορεία.
• Ουσίες, φάρμακα, υπερθυρεοειδισμός και άλλες ιατρικές αιτίες μπορούν να μιμηθούν μανία.
• Οριακή διαταραχή προσωπικότητας μπορεί να περιλαμβάνει γρήγορη συναισθηματική αστάθεια, αλλά αξιολογείται διαφορετικό διαχρονικό και διαπροσωπικό πρότυπο.

Αντιμετώπιση και υποστήριξη

Η θεραπεία διαφοροποιείται για οξεία μανία, διπολική κατάθλιψη και πρόληψη υποτροπής και απαιτεί ειδική ιατρική παρακολούθηση.

• Η οξεία μανία αντιμετωπίζεται με κατάλληλα φάρμακα και, όταν υπάρχει σοβαρός κίνδυνος, με νοσηλεία σε ασφαλές περιβάλλον.
• Η μακροχρόνια αγωγή μπορεί να περιλαμβάνει σταθεροποιητές διάθεσης ή αντιψυχωτικά, με επιλογή βάσει ιστορικού, προτιμήσεων, ανεπιθύμητων ενεργειών, εγκυμοσύνης και σωματικής υγείας.
• Ψυχοεκπαίδευση, αναγνώριση πρώιμων σημείων, σταθερός ύπνος και σχέδιο πρόληψης υποτροπής ενισχύουν τη διαχείριση.
• Δομημένες ψυχολογικές και οικογενειακές παρεμβάσεις μπορούν να υποστηρίξουν λειτουργία, σχέσεις και συνέπεια στη θεραπεία.
• Χρειάζεται παρακολούθηση βάρους, μεταβολικών δεικτών, νεφρών, θυρεοειδούς ή άλλων παραμέτρων ανάλογα με το φάρμακο.
• Δεν διακόπτεται απότομα αγωγή και δεν χρησιμοποιείται αντικαταθλιπτικό χωρίς ειδική αξιολόγηση του διπολικού κινδύνου.

Πότε να ζητήσετε βοήθεια

Ζητήστε άμεση αξιολόγηση όταν μειώνεται έντονα η ανάγκη ύπνου, αυξάνονται γρήγορα δραστηριότητα, ομιλία, δαπάνες ή επικίνδυνες αποφάσεις ή εμφανίζεται ψύχωση. Ο αυτοκτονικός κίνδυνος μπορεί να είναι αυξημένος, ιδιαίτερα σε καταθλιπτικές ή μικτές φάσεις· τρέχουσες σκέψεις, σχέδιο ή απόπειρα αυτοκτονίας χρειάζονται άμεση επείγουσα αξιολόγηση.