Ενούρηση και Εγκόπριση

Τι είναι η Ενούρηση και η Εγκόπριση

Οι δύο καταστάσεις ανήκουν στις Διαταραχές Απέκκρισης, αλλά έχουν διαφορετικά κριτήρια και θεραπεία. Η ενούρηση μπορεί να εμφανίζεται μόνο τη νύχτα, μόνο την ημέρα ή και στα δύο. Η εγκόπριση διακρίνεται σε μορφή με δυσκοιλιότητα και υπερπλήρωση, όπου υδαρή ή μαλακά κόπρανα διαφεύγουν γύρω από σκληρή μάζα, και σε μορφή χωρίς δυσκοιλιότητα. Ένα παιδί μπορεί να μην αντιλαμβάνεται έγκαιρα την ανάγκη, να αποφεύγει την τουαλέτα, να κρατά κόπρανα λόγω πόνου ή να κοιμάται βαθιά. Η ντροπή και η τιμωρία επιδεινώνουν το πρόβλημα και δεν αποτελούν θεραπεία.

Κύρια χαρακτηριστικά και σημάδια

Η εικόνα μπορεί να περιλαμβάνει διαφορετικά ουρολογικά, εντερικά και συμπεριφορικά σημάδια:

• Βρέξιμο του κρεβατιού κατά τον ύπνο, βρέξιμο ρούχων την ημέρα ή συνδυασμός και των δύο.
• Ξαφνική επιτακτική ανάγκη για ούρηση, συχνές μικρές ουρήσεις, στάσεις συγκράτησης ή αποφυγή της τουαλέτας.
• Λεκέδες ή μεγαλύτερες ποσότητες κοπράνων στα ρούχα, συχνά χωρίς το παιδί να έχει πλήρη επίγνωση της διαφυγής.
• Σκληρά, μεγάλα ή επώδυνα κόπρανα, αραιές κενώσεις, κοιλιακός πόνος ή στάσεις συγκράτησης που δείχνουν δυσκοιλιότητα.
• Απόκρυψη βρεγμένων ή λερωμένων ρούχων, άρνηση διανυκτερεύσεων και αποφυγή σχολείου ή κοινωνικών δραστηριοτήτων λόγω ντροπής.
• Δερματικός ερεθισμός, οσμή, διαταραχή ύπνου και οικογενειακές συγκρούσεις γύρω από την καθαριότητα.
• Υποτροπή μετά από περίοδο ελέγχου, η οποία χρειάζεται εξέταση για στρες αλλά και για νέα ιατρική αιτία.

Πώς γίνεται η διάγνωση

Ο παιδίατρος ξεκινά με αναλυτικό ιστορικό κύστης και εντέρου, εξέταση, ημερολόγιο συμπτωμάτων και στοχευμένες εξετάσεις όταν υπάρχουν ενδείξεις· συνεργάζεται με ειδικούς ανάλογα με τα ευρήματα.

• Στην ενούρηση υπάρχει επαναλαμβανόμενη ούρηση στο κρεβάτι ή στα ρούχα, ακούσια ή σκόπιμη, σε παιδί με χρονολογική ή αναπτυξιακή ηλικία τουλάχιστον 5 ετών.
• Η ενούρηση συμβαίνει τουλάχιστον 2 φορές την εβδομάδα για 3 συνεχόμενους μήνες ή, ακόμη και με μικρότερη συχνότητα, προκαλεί σημαντική δυσφορία ή έκπτωση.
• Στην εγκόπριση υπάρχει επαναλαμβανόμενη αποβολή κοπράνων σε ακατάλληλο μέρος τουλάχιστον 1 φορά τον μήνα για 3 μήνες, σε παιδί με χρονολογική ή αναπτυξιακή ηλικία τουλάχιστον 4 ετών.
• Η ενούρηση δεν αποδίδεται σε ουσία ή φάρμακο ούτε σε ιατρική κατάσταση όπως διαβήτης, επιληπτική κρίση ή ανατομικό πρόβλημα του ουροποιητικού.
• Η εγκόπριση δεν αποδίδεται σε ουσία ή άλλη ιατρική κατάσταση, εκτός από τον μηχανισμό της δυσκοιλιότητας, και προσδιορίζεται αν υπάρχει δυσκοιλιότητα με υπερπλήρωση.

Το ιστορικό εξετάζει αν το παιδί είχε ποτέ παρατεταμένη περίοδο εγκράτειας, τη συχνότητα ούρησης και κενώσεων, πόνο, δίψα, ροχαλητό, διατροφή, φάρμακα, νευροαναπτυξιακές ανάγκες και στρεσογόνους παράγοντες. Η σκόπιμη αποβολή είναι δυνατή στα κριτήρια, αλλά δεν πρέπει να υποτίθεται χωρίς στοιχεία.

Πώς μπορεί να επηρεάζει την καθημερινότητα

Το παιδί μπορεί να φοβάται ότι θα το κοροϊδέψουν, να αποφεύγει εκδρομές και ύπνο σε φίλους ή να περιορίζει υγρά με μη ασφαλή τρόπο. Η οικογένεια επιβαρύνεται από διακοπτόμενο ύπνο, πλύσιμο και συγκρούσεις. Στο σχολείο, η περιορισμένη πρόσβαση σε τουαλέτα ή ο φόβος να ζητήσει άδεια μπορεί να αυξάνει τη συγκράτηση. Η χρόνια δυσκοιλιότητα μπορεί να μειώσει την αίσθηση πληρότητας του ορθού, οπότε η διαφυγή δεν είναι εύκολο να ελεγχθεί. Μια ουδέτερη, πρακτική στάση προστατεύει την αυτοεκτίμηση και βοηθά το παιδί να συμμετέχει στο σχέδιο.

Αίτια και παράγοντες κινδύνου

Οι αιτίες είναι συνήθως πολλαπλές. Στην ενούρηση μπορεί να συμβάλλουν ωρίμανση της κύστης και του μηχανισμού αφύπνισης, αυξημένη νυχτερινή παραγωγή ούρων, οικογενειακή προδιάθεση, δυσκοιλιότητα και διαταραχές ύπνου. Στην εγκόπριση, ο πιο συχνός μηχανισμός είναι κύκλος επώδυνης κένωσης, συγκράτησης, συσσώρευσης και διαφυγής. Αλλαγές ζωής και στρες μπορεί να πυροδοτούν ή να επιδεινώνουν συμπτώματα, αλλά δεν αποκλείουν ιατρική αιτία. Νευροαναπτυξιακές διαφορές μπορεί να δυσκολεύουν την αναγνώριση σημάτων του σώματος και τη ρουτίνα τουαλέτας.

Παρόμοιες ή συνυπάρχουσες καταστάσεις

Η αξιολόγηση αναζητά θεραπεύσιμες αιτίες και ξεχωριστές ανάγκες:

• Ουρολοίμωξη, σακχαρώδης διαβήτης, νεφρική ή ουρολογική πάθηση μπορεί να προκαλούν νέα συχνουρία, πόνο, δίψα ή βρέξιμο.
• Δυσκοιλιότητα μπορεί να συμβάλλει τόσο στην εγκόπριση όσο και στην ενούρηση πιέζοντας την κύστη και διαταράσσοντας τα σήματα του σώματος.
• Διαταραχές ύπνου, ιδιαίτερα έντονο ροχαλητό και άπνοιες, μπορεί να συνδέονται με νυχτερινή ενούρηση.
• Νευρολογικές ή ανατομικές καταστάσεις εξετάζονται όταν υπάρχουν αδυναμία στα πόδια, αλλαγή βάδισης, μούδιασμα, ανωμαλίες της σπονδυλικής στήλης ή συνεχής διαφυγή ούρων.
• Διαταραχή ελλειμματικής προσοχής/υπερκινητικότητας, αυτιστικό φάσμα και αναπτυξιακές καθυστερήσεις μπορεί να συνυπάρχουν και να απαιτούν προσαρμοσμένο σχέδιο.
• Αναμενόμενα περιστατικά σε μικρότερη ηλικία ή σπάνια ατυχήματα χωρίς δυσφορία και έκπτωση δεν αποτελούν από μόνα τους διαταραχή.

Αντιμετώπιση και υποστήριξη

Η αντιμετώπιση εξαρτάται από το αν πρόκειται για ενούρηση, εγκόπριση, δυσκοιλιότητα ή συνδυασμό και οργανώνεται χωρίς τιμωρία.

• Βασικά βήματα είναι τακτική χρήση τουαλέτας, επαρκή υγρά στη διάρκεια της ημέρας, εύκολη πρόσβαση στην τουαλέτα και αντιμετώπιση της δυσκοιλιότητας.
• Για νυχτερινή ενούρηση, ο συναγερμός ενούρησης μπορεί να προσφερθεί όταν ταιριάζει στην ηλικία, στα κίνητρα και στις δυνατότητες της οικογένειας· χρειάζεται συστηματική χρήση και υποστήριξη.
• Φαρμακευτική επιλογή για ενούρηση μπορεί να συζητηθεί με γιατρό για συγκεκριμένους στόχους ή όταν ο συναγερμός δεν είναι κατάλληλος, χωρίς αυτοσχεδιασμό στη δόση ή στα υγρά.
• Στην εγκόπριση με δυσκοιλιότητα χρειάζεται ιατρικό σχέδιο για απομάκρυνση της συσσώρευσης και στη συνέχεια διατήρηση μαλακών, τακτικών κενώσεων· η θεραπεία συχνά διαρκεί μήνες.
• Προγραμματισμένο κάθισμα στην τουαλέτα μετά τα γεύματα, στήριξη των ποδιών, ουδέτερη επιβράβευση της προσπάθειας και διακριτικό σχέδιο αλλαγής ρούχων στο σχολείο μειώνουν πίεση και ντροπή.
• Η στέρηση υγρών, η επίπληξη, η δημόσια αποκάλυψη και η τιμωρία δεν είναι αποτελεσματικές και μπορεί να επιδεινώσουν άγχος, δυσκοιλιότητα και απόκρυψη.

Πότε να ζητήσετε βοήθεια

Μιλήστε με παιδίατρο όταν τα περιστατικά πληρούν τα ηλικιακά όρια, είναι συχνά, επανεμφανίζονται μετά από μήνες εγκράτειας ή προκαλούν πόνο, ντροπή και αποφυγή. Ζητήστε γρήγορη ιατρική εκτίμηση για πυρετό ή πόνο στην ούρηση, έντονη δίψα και απώλεια βάρους, αίμα σε ούρα ή κόπρανα, επίμονους εμετούς, μεγάλη κοιλιακή διάταση, συνεχή διαφυγή ούρων, αδυναμία ή μούδιασμα στα πόδια ή απότομη απώλεια ελέγχου μαζί με νευρολογικά συμπτώματα.